"Bác sĩ ơi, tôi chỉ uống một ngụm sữa thôi có được không?"
"Tôi ăn một miếng bánh nhỏ thì có ảnh hưởng gì không?"
Đây là những câu hỏi mà bác sĩ gây mê thường xuyên nhận được trước mỗi ca phẫu thuật. Nhiều người cho rằng một chút thức ăn hay vài ngụm nước sẽ không ảnh hưởng đến quá trình gây mê. Tuy nhiên, trên thực tế, việc không tuân thủ hướng dẫn nhịn ăn có thể làm tăng nguy cơ xảy ra một biến chứng nghiêm trọng, thậm chí đe dọa tính mạng.
Trong điều kiện bình thường, khi ăn hoặc uống, cơ thể có các phản xạ tự nhiên như nuốt, ho và đóng nắp thanh quản để ngăn thức ăn đi vào đường hô hấp.
Tuy nhiên, khi được gây mê toàn thân, các phản xạ bảo vệ này gần như mất đi. Nếu trong dạ dày vẫn còn thức ăn hoặc dịch, chúng có thể trào ngược lên thực quản rồi đi vào khí quản và phổi.
Hiện tượng này được gọi là hít sặc dịch dạ dày – một biến chứng tuy không thường gặp nhưng rất nguy hiểm trong gây mê.
Khi thức ăn hoặc dịch vị đi vào phổi, người bệnh có thể gặp nhiều biến chứng nghiêm trọng như:
Chính vì vậy, nhịn ăn trước gây mê là một quy định bắt buộc trong thực hành gây mê hồi sức trên toàn thế giới.
Nhiều người nghĩ rằng lượng thức ăn quá ít sẽ không ảnh hưởng đến ca mổ. Thực tế, dù chỉ một lượng nhỏ cũng có thể làm chậm quá trình làm rỗng dạ dày, khiến nguy cơ trào ngược vẫn tồn tại khi người bệnh được gây mê.
Đó là lý do bác sĩ luôn hỏi rất kỹ về thời điểm ăn uống gần nhất trước khi đưa người bệnh vào phòng mổ. Nếu phát hiện chưa đảm bảo thời gian nhịn ăn theo quy định, ca phẫu thuật có thể phải hoãn để bảo đảm an toàn.
Thời gian nhịn ăn phụ thuộc vào loại thực phẩm đã sử dụng. Theo các khuyến cáo của chuyên ngành gây mê hồi sức:
Đối với từng người bệnh, đặc biệt là người mắc bệnh đái tháo đường, bệnh lý tiêu hóa hoặc cần phẫu thuật đặc biệt, bác sĩ gây mê sẽ có hướng dẫn cụ thể về thời gian nhịn ăn và sử dụng thuốc trước mổ.
Điều quan trọng nhất là không nên giấu bác sĩ.
Nếu bạn vô tình ăn hoặc uống trước thời gian quy định, hãy thông báo ngay cho bác sĩ hoặc điều dưỡng. Dựa trên loại thực phẩm, thời điểm ăn uống và tình trạng sức khỏe, bác sĩ sẽ đánh giá nguy cơ và quyết định có tiếp tục phẫu thuật hay cần điều chỉnh lịch mổ.
Việc chia sẻ trung thực giúp ê-kíp gây mê đưa ra quyết định phù hợp, đảm bảo an toàn tối đa cho người bệnh.
Để quá trình gây mê diễn ra thuận lợi, người bệnh nên:
Ngày nay, gây mê hồi sức đã đạt được nhiều tiến bộ, giúp hàng triệu ca phẫu thuật diễn ra an toàn mỗi năm. Tuy nhiên, thành công của một ca gây mê không chỉ phụ thuộc vào trình độ của bác sĩ hay trang thiết bị hiện đại, mà còn cần sự phối hợp chặt chẽ từ chính người bệnh.
Một bữa ăn tưởng chừng vô hại có thể làm thay đổi kế hoạch phẫu thuật hoặc làm tăng nguy cơ biến chứng trong quá trình gây mê. Vì vậy, hãy tuân thủ nghiêm túc hướng dẫn nhịn ăn trước mổ. Đây là một bước chuẩn bị đơn giản nhưng có ý nghĩa rất lớn trong việc bảo vệ an toàn cho chính bạn.
Hãy nhớ rằng, nhịn ăn trước gây mê không phải là một quy định mang tính hình thức, mà là một nguyên tắc y khoa được xây dựng trên cơ sở khoa học nhằm giảm thiểu nguy cơ và giúp ca phẫu thuật diễn ra an toàn nhất.
