Khi bước vào một bệnh viện, điều khiến nhiều người quan tâm thường là đội ngũ bác sĩ, trang thiết bị hay kết quả điều trị. Tuy nhiên, phía sau mỗi ca phẫu thuật an toàn còn có một hệ thống hoạt động âm thầm nhưng vô cùng quan trọng: quy trình kiểm soát nhiễm khuẩn. Đây chính là "hàng rào bảo vệ" giúp giảm nguy cơ lây nhiễm, bảo đảm an toàn cho người bệnh, nhân viên y tế và môi trường bệnh viện.
Kiểm soát nhiễm khuẩn là tập hợp các biện pháp chuyên môn nhằm phòng ngừa và hạn chế sự lây lan của vi sinh vật gây bệnh trong môi trường y tế. Mục tiêu không chỉ là ngăn ngừa nhiễm khuẩn sau phẫu thuật mà còn giảm nguy cơ lây nhiễm chéo giữa người bệnh, nhân viên y tế và cộng đồng.
Trong các bệnh viện hiện đại, kiểm soát nhiễm khuẩn không phải là công việc của riêng một khoa mà là trách nhiệm của toàn bộ hệ thống, từ lãnh đạo bệnh viện, bác sĩ, điều dưỡng, kỹ thuật viên đến nhân viên vệ sinh và hậu cần.
Mỗi ngày, bệnh viện tiếp nhận rất nhiều người bệnh với tình trạng sức khỏe khác nhau. Nếu không có quy trình kiểm soát nghiêm ngặt, vi khuẩn, virus và các tác nhân gây bệnh có thể lây lan qua nhiều con đường như bàn tay, dụng cụ y tế, không khí, bề mặt tiếp xúc hoặc chất thải y tế.
Đặc biệt, đối với các ca phẫu thuật, chỉ một sai sót nhỏ trong công tác vô khuẩn cũng có thể làm tăng nguy cơ nhiễm trùng vết mổ, kéo dài thời gian điều trị và ảnh hưởng đến kết quả hồi phục.
Chính vì vậy, kiểm soát nhiễm khuẩn luôn được xem là một trong những tiêu chí quan trọng đánh giá chất lượng và mức độ an toàn của một bệnh viện.
Để đảm bảo môi trường điều trị an toàn, các bệnh viện xây dựng một quy trình kiểm soát nhiễm khuẩn đồng bộ với nhiều bước liên kết chặt chẽ.
Bàn tay là con đường phổ biến nhất làm lây truyền vi sinh vật trong bệnh viện.
Nhân viên y tế thực hiện vệ sinh tay theo đúng quy trình trước và sau khi tiếp xúc với người bệnh, trước khi thực hiện thủ thuật vô khuẩn, sau khi tiếp xúc với dịch tiết hoặc bề mặt có nguy cơ nhiễm khuẩn. Việc tuân thủ quy trình này giúp giảm đáng kể nguy cơ lây nhiễm chéo.
Sau mỗi lần sử dụng, dụng cụ y tế được phân loại, làm sạch, khử khuẩn và tiệt khuẩn bằng các quy trình chuyên biệt trước khi đưa vào sử dụng cho người bệnh tiếp theo.
Mỗi khâu đều được kiểm tra nghiêm ngặt nhằm bảo đảm dụng cụ đạt tiêu chuẩn vô khuẩn, đặc biệt đối với các dụng cụ sử dụng trong phẫu thuật.
Phòng mổ là khu vực có yêu cầu kiểm soát nhiễm khuẩn ở mức cao nhất.
Trước mỗi ca phẫu thuật, toàn bộ phòng mổ được vệ sinh, khử khuẩn theo quy trình. Hệ thống điều hòa không khí, áp lực phòng, nhiệt độ và độ ẩm được kiểm soát để hạn chế sự phát tán của vi sinh vật.
Đội ngũ phẫu thuật viên và nhân viên phòng mổ cũng phải tuân thủ nghiêm ngặt các quy định về trang phục vô khuẩn, rửa tay ngoại khoa và sử dụng phương tiện phòng hộ cá nhân.
Không chỉ phòng mổ, các khu vực như phòng khám, buồng bệnh, hành lang, tay vịn cầu thang, nút bấm thang máy, bàn ghế và các bề mặt thường xuyên tiếp xúc đều được vệ sinh và khử khuẩn định kỳ.
Việc làm sạch đúng quy trình góp phần hạn chế sự tồn tại và lây lan của các tác nhân gây bệnh trong môi trường.
Chất thải y tế được phân loại ngay tại nơi phát sinh theo từng nhóm như chất thải lây nhiễm, chất thải sắc nhọn, chất thải thông thường và chất thải tái chế.
Mỗi loại chất thải có quy trình thu gom, vận chuyển và xử lý riêng nhằm bảo đảm an toàn cho nhân viên y tế, người bệnh và môi trường.
Công tác kiểm soát nhiễm khuẩn không dừng lại ở việc thực hiện các quy trình mà còn bao gồm hoạt động giám sát thường xuyên.
Bệnh viện theo dõi tỷ lệ nhiễm khuẩn vết mổ, đánh giá mức độ tuân thủ vệ sinh tay, kiểm tra quy trình tiệt khuẩn dụng cụ và phân tích các yếu tố nguy cơ để kịp thời đưa ra biện pháp cải tiến chất lượng.
An toàn trong bệnh viện không chỉ là trách nhiệm của nhân viên y tế mà còn cần sự phối hợp của người bệnh và người nhà.
Để góp phần giảm nguy cơ nhiễm khuẩn, người bệnh nên:
Trong y học hiện đại, một bệnh viện chất lượng không chỉ được đánh giá qua kỹ thuật điều trị hay trang thiết bị, mà còn ở khả năng tạo dựng một môi trường điều trị an toàn cho người bệnh.
Kiểm soát nhiễm khuẩn là quá trình diễn ra liên tục, đòi hỏi sự phối hợp của nhiều bộ phận cùng với việc tuân thủ nghiêm ngặt các quy trình chuyên môn. Chính sự cẩn trọng trong từng khâu, từ vệ sinh tay, tiệt khuẩn dụng cụ, kiểm soát phòng mổ đến giám sát chất lượng, đã góp phần giảm nguy cơ nhiễm khuẩn bệnh viện và nâng cao hiệu quả điều trị.
Đối với mỗi người bệnh, hiểu và đồng hành cùng các quy định về kiểm soát nhiễm khuẩn không chỉ giúp bảo vệ sức khỏe của chính mình mà còn góp phần xây dựng một môi trường khám chữa bệnh an toàn cho tất cả mọi người.
